УВС АЙМГИЙН САГИЛ СУМЫН ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН СУРГУУЛИЙН ТОВЧ ТҮҮХ

УВС АЙМГИЙН САГИЛ СУМЫН ЕРӨНХИЙ БОЛОВСРОЛЫН  СУРГУУЛИЙН  ТОВЧ ТҮҮХ

1940 онд  Увс аймгийн Ñàãèë ñóìûí “Õàð ìîä”-íû äýíæèä 4 ãýð, 40 ãàðóé ñóðàã÷, 2 áàãøòàé áàéãóóëàãäñíààñ õîéø ýä¿ãýý  8000  ãàðóé ñóðàã÷äûã ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëæ äàðààãèéí øàòíû ñóðãóóëèóäàä áýëòãýí ºãсөн.    
Сóðãóóëèéí àíõíû çàõèðëààð Өнөрийн Çóë ,áàãøààð Ãэнэний Íàìñðàé, Ýэвээн Öýæèíãýý, òîãîî÷îîð Намчийн Íàìíàí, ãàë÷ààð Ö.Öýâýýí, íÿðаâààð Ï.Ãýëýã, ìîðèí òýðýã÷íýýð Өнөрийн Áàäàð÷ íàð àæèëëàæ òóñ ñóðãóóëèéí àíõäàã÷èä áîëîí ò¿¿õèéí øàðãàë õóóäàñíàà ìºíõðºí ¿ëäæýý. 1940 оны намар нийт 40 орчим хүүхэд элсүүлсэн бөгөөд ихэнх хүүхдүүд  нь 10-14 настай байжээ. Зарим хүүхдүүд нь үсэг нүдэлж тоо мэддэг байсан учир үсэг нүдэлсэн хүүхдийг шууд 2-р ангид оруулж бусад хүүхдийг 1-р ангид элсүүлэн 2 ангитай  сургалтаа зохион байгуулж 1943, 1944 онд анхны 4-р ангиа төгсгөж байжээ.   

Аймгийн Яамны шийдвэрээр цэрэгт зориулан бэлтгэсэн гэрээс анхлан  сургуулийн  байр танхимд зориулан олгож байсан бөгөөд 1960 оноос эхлэн Зөвлөлт Тува АССР-ны ардын боловсролын байгууллага, сургуулиуд тэдний багш сурагчидтай тогтмол харилцаатай ажиллаж туршлага судалдаг байв. 1963-1964 оны хичээлийн жилээс 8 жилийн сургууль болж өргөжихөд сумын удирдлага, хөдөлмөрчид болон Зөвлөлт Тува АССР-ны ард түмний хамтын хүчээр 144 мянган  төгрөгийн  хичээлийн модон улаан байрыг барьж 1964 онд ашиглалтанд оруулжээ. “Найрамдлын улаан” хэмээгдэх модон улаан байр өнөөг хүртэл сургуулийн хашаанд сүндэрлэн түүхийг хадгалсаар байна. 8-н жилийн сургууль болж өргөжихөд Ялалт нэгдэл 40000 төгрөгийн үнэ бүхий гал тогооны байр, нэгдлийн төсвөөс 100 хүүхдийн дотуур байр барьж өгчээ. 8-н жилийн сургууль болсон жил 10 бүлэг, 296 сурагч, 12 багш, 7 ажилчинтай байжээ.

1979 онд улсын төсвөөр 320 хүүхдийн суудалтай 2 давхар хичээлийн байрыг аймгийн Барилга Угсралт Трейстийн барилгачид барьж ашиглалтанд оруулснаар 10 жилийн сургууль болох материаллаг бааз бүрдсэн. Сургалтын чанараа байнга ахиулан ажилснаар 1988 онд Түргэн, Сагил, Давст сум дундын 10 жилийн сургууль болж өргөжин 1990 онд анхны 10-р ангиа төгсгөсөн. Сагилийн 10-н жил 10-р ангийн 4 удаагийн төгсөлт хийсэн байна.
            Ñàãèë ñóìûí äóíä ñóðãóóëü òºãñºã÷人ñ Ìîíãîë óëñûí õºäºëìºðèéí áààòàð,  Ìîíãîë óëñûí óðëàãèéí ãàâüÿàò ç¿òãýëòýí, Ìîíãîë óëñûí òºðèéí ñî¸ðõîëò àæèëòàí, òºðèéí ñàéä ò¿øýý, íàì òºð çàñãèéí ºíäºð àëáàí òóшаал õàøèæ ÿâàà хүмүүс, шèíæëýõ óõààíû äîêòîð профессор,  Óëñûí àâàðãà öîëòîí, óðëàã óòãà çîõèîëûí àâüÿàñòàí, çîõèîë÷, ñýòã¿¿ë÷, æ¿æèã÷èн, íýð àëäàðòàé áèçíåñìåí, àéìàã ñóìûí àâàðãà öîëòîí îëîí àðâààðàà òºðºí ãàðñàí íü áèä á¿õíèé áàõàðõëûã ç¿é ¸ñîîð òºð¿¿ëæ ,ñóðãóóëèéí ìààíü òîäîðõîé ¿íýëãýý ¿íýëýìæ áîëæ áàéäàã þì.

 

МОНГОЛ УЛСЫН ХӨДӨЛМӨРИЙН БААТАР

  1. Дагнямын БАТСУУРЬ трактор, комбайнч 1979 он \1942 онд сурч байсан\
  2. Бужгаагийн ДИСТЭЙ цахилгаанчин, гагнуурчин  1981 он \1953-1957 оны төгсөгч\

ТӨРИЙН ШАГНАЛТАН

  1. Дандарын ЯНЖИВ агротехникч 1989 он \1949-1953 оны төгсөгч\

ГАВЬЯАТ ЦОЛТОН

  1. Жамбалын ОЧИР-1971 он. Монгол улсын Худалдааны гавьяат ажилтан
  2. Батын ОРГОЙ- 1984 он. Монгол улсын гавьяат багш \1945 оны төгсөгч\
  3. Эрэнгийн СҮХЭЭ-1999 он. Монгол улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн \1948-1952 оны төгсөгч\
  4. Баянсангийн ҮРЖИНХАНД-2005 он. Монгол улсын Аж үйлдвэрийн  гавьяат ажилтан \1969 оны төгсөгч\
  5. Лувсангийн ЭНХБАЯР- Монгол улсын гавьяат тамирчин 2006 он
  6. Бадарчийн ОТГОНБАЯР- Монгол улсын гавьяат тамирчин 2007 он  \1975-1983 оны төгсөгч\
  7. Далайн ТӨГСӨӨ- 2006 он. Монгол улсын  гавьяат холбоочин \1957 оны төгсөгч\
  8. Даржаагийн ЖАМЦ-2007 он. Монгол улсын гавьяат эдийн засагч \1945 оны төгсөгч\
  9. Журын БАЯНСАН-2009 он.  Монгол улсын  гавьяат багш \1968 оны төгсөгч\
  10.  Даржаагийн ХАШ-2009 он. Монгол улсын гавьяат агорномич \1945-1949 оны төгсөгч\
  11.  Гээпилийн ЭРДЭНЭЧУЛУУН-2009 он. Монгол улсын гавьяат уурхайчин
  12. Сүрэнгийн ДАВААНЯМ-Гавьяат эдийн засагч 2009 он \1972 оны төгсөгч\
  13. Заяатын ОЮУНБИЛЭГ-2013 он. Монгол улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн
  14. Замын БАТЖАРГАЛ-2013 он Монгол улсын Цаг уурын гавьяат ажилтан
  15. Раашийн САЙНБУЯН-2013 он. Монгол улсын Үйлчилгээний  гавьяат ажилтан
  16. Чогсомын ЭРДЭНЭОЧИР- 2013 он. Монгол улсын  гавьяат архитектурч
  17. Батын РАВДАНСАМБУУ-2015 он. Монгол улсын  гавьяат барилгачин
  18. Цэрэннадмидын ПУНСАА-2016 он. Монгол улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн

ЭРДЭМТЭД

  1. Оргойн СЭРГЭЛЭН 1997 онд \Ph.D\, 2002 онд  \Sc.D\
  2. Нагнийн САЙЖАА 1992 онд \Ph.D\ ,2004 онд \Sc.D\
  3. Пэлдэнгийн БОЛОРМАА 1997 онд  \Ph.D\, 2005 онд  \Sc.D\
  4. Хишигтийн ЦЭРЭВ –Академич, Биологийн ухааны эрдэмтэн \Ph.D\
  5. Очирын БИРЗААН- Мал эмнэлгийн ухааны эрдэмтэн \Ph.D\
  6. Гонгоон ДОДОН- Физик, математикийн ухааны эрдэмтэн \Ph.D\
  7. Хархүүгийн ГААДАН-Хэл бичгийн ухааны эрдэмтэн \Ph.D\
  8. Замбын БАТЖАРГАЛ- Физик, математикийн ухааны эрдэмтэн \Ph.D\
  9. Гонгоон ЧИМЭДДОРЖ- Физик, математикийн ухааны эрдэмтэн \Ph.D\
  10. Донсомын ТҮМЭНЖАРГАЛ-Түүхийн ухааны эрдэмтэн \Ph.D\
  11. Гэнэнгийн ЭЛДЭВ-Газарзүйн ухааны эрдэмтэн \Ph.D\
  12. Даржаан ЖАМЦ-Эдийн засгийн ухааны эрдэмтэн \доктор Ph.D\
  13. Чойгын ТӨМӨРБААТАР-Хөдөө аж ахуйн ухааны эрдэмтэн \доктор Ph.D\
  14. Цэндийн ГОТОВ-Ангаах ухааны эрдэмтэн \доктор Ph.D\
  15. Санжийн ЦЭВЭЭНДОРЖ-Хөдөө аж ахуйн ухааны эрдэмтэн \доктор Ph.D\
  16. Цэвэгмэдийн ОДОНХҮҮ-Философийн ухааны эрдэмтэн \доктор Ph.D\
  17. Цэрэннадмидын ПУНСАА-Философийн ухааны эрдэмтэн \доктор Ph.D\
  18. Готовын АЛТАН-Биологийн ухааны эрдэмтэн \доктор Ph.D\
  19. Журын БАЯНСАН-Хэл бичгийн ухааны эрдэмтэн \доктор Ph.D\, Профессор
  20. Гонгоон БАЯРСҮРЭН-Техникийн ухааны эрдэмтэн \доктор Ph.D\
  21. Даржаан ӨЛЗИЙБАЯР-Хэл бичгийн ухааны эрдэмтэн \доктор Ph.D\, Дэд профессор
  22. Гэнэний ЭЛДЭВОЧИР-Эдийн засгийн ухааны доктор \Ph.D\, Профессор
  23. Дамгагийн ДАВААСАМБУУ-Геологи, минералогийн ухааны доктор \Ph.D\
  24. Батаан БИНЬЕЭ-Хөдөө аж ахуйн ухааны доктор \Ph.D\
  25. Балжиннямын БОЛОРМАА-Биологийн ухааны доктор \Ph.D\
  26. Мангалын ДЭЛГЭРМАА-Техникийн ухааны доктор \Ph.D\, Дэд профессор
  27. Цэвэгмэдийн АМГАЛАНБАЯР-Хууль зүйн ухааны доктор \Ph.D\, Профессор
  28. Чимэддоржийн ДАВАА- Хууль зүйн ухааны доктор \Ph.D\, Профессор
  29. Надмидын СҮХБААТАР- Түүхийн ухааны доктор \Ph.D\, Дэд Профессор
  30. Гангын БАТСҮХ-Боловсрол судлалын ухааны доктор \Ph.D\
  31. Юмжавын БАЯРТСАЙХАН-Эдийн засгийн ухааны доктор \Ph.D\
  32. Жамсрангийн АРСЛАН-Техникийн ухааны доктор \Ph.D\, Дэд профессор
  33. Цэрэвийн ЖОНОН-Биофизикийн ухааны доктор \Ph.D\
  34. Идрээн БҮРЭНӨЛЗИЙ-Философийн ухааны доктор \Ph.D\, Дэд профессор
  35. Монголын ДУГАРМАА-Хөдөө аж ахуйн ухааны доктор \Ph.D\, Дэд профессор
  36. Рэгзэнгийн ТУНГАЛАГ-Эдийн засгийн ухааны доктор \Ph.D\
  37. Элдэв-Очирын ЭРДЭНЭЧИМЭГ-Эдийн засгийн ухааны доктор \Ph.D\
  38. Насанжаргалын НЯМСҮРЭН –Анагаах ухааны доктор \Ph.D\
  39. Равдансамбуугийн БОЛД-Улс төрийн ухааны доктор \Ph.D\
  40. Одонхүүгийн МӨНХСАЙХАН-Сэтгэл судлалын ухааны доктор \Ph.D\
  41. Одонхүүгийн МӨНХЖАРГАЛ-Хууль зүйн ухааны доктор \Ph.D\
  42. Норовсамбуугийн ТӨВЖАРГАЛ-Физикийн ухааны доктор \Ph.D\, Дэд  профессор
  43. Элдэв-Очирын ЭРДЭМОЧИР-Анагаах ухааны доктор \Ph.D\
  44. Идрээн ГАНБОЛД-Түүхийн ухааны доктор \Ph.D\
  45. Аюурзаны ДАВААСАМБУУ-Хэл бичгийн ухааны доктор \Ph.D\
  46. Сүрэнжавын НЯМЖАВ-Хөдөө аж ахуйн ухааны доктор \Ph.D\
  47. Цэрэннадмидын СЭЛЭНГЭ-Техникийн ухааны доктор \Ph.D\
  48. Октябрийн АРИУНАА-Хэл бичгийн ухааны доктор \Ph.D\
  49. Өлзийбаярын ОЮУНХҮҮ-Хэл бичгийн ухааны доктор \Ph.D\

МОНГОЛ УЛСЫН АВАРГА МАЛЧИН

  1. Алагийн ТӨМӨРНОХОЙ- 1964 он. Улсын аварга малчин
  2. Баяны АЮУРЗАНА- 1968 он. Улсын аварга малчин
  3. Цэвэгийн ПУНГАА-1969 он. Улсын аварга малчин
  4. Чойдонгийн Норов-1989 он. Улсын аварга малчин

 

МОНГОЛ УЛСЫН САЙН МАЛЧИН

  1. Цэвэгийн ДАРЖАА-1941 он. Улсын сайн малчин
  2. Амбуугийн БААСАНДАЙ-1945 он. Улсын сайн малчин
  3. Болдоогийн АВИРМЭД-1948 он. Улсын сайн малчин
  4. Монголын УВШ-1953 он. Улсын сайн малчин
  5. Сэрээгийн ЖҮГНЭЭ-2004 он. Улсын сайн малчин
  6. Батаагийн ДОРЖСҮРЭН-2007 он. Улсын сайн малчин
  7. Тулгын ХҮРЭЛЦОГТ-2009 он. Улсын сайн малчин
  8. Гэнэнгийн БАТЖАРГАЛ-2010 он. Улсын сайн малчин
  9. Норжины БАТТӨМӨР-2014 он. Улсын сайн малчин

ҮНДЭСНИЙ БӨХИЙН УЛСЫН ЦОЛТОН, ОЛИМП  ДЭЛХИЙН МЕДАЛЬТНУУД

  1. Арслангийн БЯМБАЖАВ-Улсын харцага 2010 он
  2. Авирмэдийн ЭРХЭМБАЯР- Улсын начин 2001 он \1983-1991 оны төгсөгч\
  3. Түвдэндоржийн ӨСӨХИРЭЭДҮЙ- Улсын харцага
  4. Лувсангийн ЭНХБАЯР-Улсын начин
  5. Сүрэнжавын НЯМЖАВ-Улсын начин
  6. Лувсангийн ӨЛЗИЙБАЯР-Улсын начин
  7. Батсүхийн НАСАНДЭЛГЭР-Улсын начин 2005 он
  8. Жамцын АРЬЯА- Монгол улсын спортын мастер, Ази тивийн хөнгөн атлетикийн  хошой мөнгө, хүрэл медальтан, дэлхийн аваргын 4-р байр,  Олон улсын хөнгөн атлетикийн спортын мастер 2017 он

2017-2018 оны хичээлийн жилд  288 ñóðàëöàã÷, дотуур байранд 91 сурагч,  34  áàãø, àæèë÷èäòàé ñóðãàëò õ¿ì¿¿æëèéí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. Манай хамт олны дотор хөдөлмөрийн хүндэт медальтан 1, АБТА 7, СТА 1, БСШУЯ-ны хүндэт жуух бичигтэн 12,аймгийн ажил мэргэжлийн аварга 5, магистр 9, òýðã¿¿ëýõ çýðýãòýé 4, çààõ àðãà÷ çýðýãòýé 10 áàãø, íèéò áàãø íàðûí 90% ìýðãýæëèéí çýðýãòýé, ÷àäâàðëàã áîëîâñîí õ¿÷í¿¿ä àæèëëàæ áàéíà.



Сэтгэгдэл бичих


Улаангом

Ялимгүй цас
-9
Өдрийн салхины хурд 6 м/с
Шөнийн темпратур -17 ℃
Шөнийн салхины хурд 4 м/с
Өдөр: -8 ℃
Шөнө: -17 ℃
2018-11-17
Өдөр: -7 ℃
Шөнө: -18 ℃
2018-11-18
Өдөр: -9 ℃
Шөнө: -18 ℃
2018-11-19
Өдөр: -11 ℃
Шөнө: -19 ℃
2018-11-20

Цахим холбоос