ӨМНӨГОВЬ СУМЫН ТАНИЛЦУУЛГА

ӨМНӨГОВЬ СУМЫН ТАНИЛЦУУЛГА

  СУМЫН ТАНИЛЦУУЛГА

Бàéãóóëàãäñàí îí, сумын нэр. Анх 1924 îíд Өлзийжаргалант уулын сум нэртэйгээр үүсч 1931 оноос Өмнөговь сум хэмээн нэрлэгдэх болсон.

Íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýý, гàçàð ç¿éí áàéðëàë. 314.6 ìÿí.àì.äºð.êì газар нутаг эзлэн Óâñ, Õîâä, Áàÿí-ªëãèé ãóðâàí àéìãèéí õèëèéí çààã бэлчирт оршдогоороо давуу талтай, аль ч аймагтайгаа харилцах бүрэн боломжтой.

Õºðø çýðãýëäýý àéìàã, ñóìä. Áàÿí-ªëãèé àéìãèéí Áàÿííóóð,  Õîâä àéìãèéí Ìÿíãàä, Ýðäýíýá¿ðýí, ººðèéí àéìãèéí Õîâä, Òàðèàëàí, Íàðàíáóëàã, ªëãèé зэрэг 3 аймгийн 7 сумтай хиллэдэг.

Áàãèéí íýð, тоо. Îðëîãî, Õîëáîî, Áàÿíãîë, Óëèàñòай зэрэг хөдөөгийн 4 баг, Íàìèð/сумын төвийн баг/ нийт 5 áàãòàé.

Ñóìûí íèéò ºðõ, õ¿í àì. 2018 оны эцэст 1116 ºðõ, 4625 суурин õ¿í тоологдсон, үүнээс эмэгтэйчүүд 2310 байна. Х¿í àìûí 98% íü äºðâºä ÿñòàí, ¿ëäñýí õóâü íü áàÿä, халх, ñàðòóóë, õîòîí, ìÿíãàä, урианхай çýðýã олон ястнууд амьдардаг.

Ñóìûí íèéò ìàë ñ¿ðãèéí òîî. 2018 оны эцэст 227.4 ìÿí.òîëãîé, ¿¿íýýñ òýìýý-1.4 мянга, àäóó-6.2 мянга, ¿õýð-8.7 мянга, õîíü109.0 мянга, ÿìàà-102.2 ìÿíãà

Сумын жилийн нийт төсөв. 2365.8сая/төг үүнээс сум өөрөө бүрдүүлэх татварын орлого 74.3 сая/төг

Сум хөгжүүлэх бодлогын баримт бичиг. “Сум хөгжлийн стратеги төлөвлөгөө 2015-2020 он”, Сумын Засаг даргын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр болон  “Буман хонь”, “Ногоон дэнж” дэд хөтөлбөрүүд

 

ГАЗАР, БАЙГАЛЬ ОРЧИН

Áàéãàëèéí ¿çýñãýëýíò ãàçðóóä. Àðààòàí, æèã¿¿ðòýí àí àìüòàí, óðãàìëààð áàÿëàã òºðèéí òàõèëãàò Àëòàí Õºõèéн нурууны үргэлжлэл Уëèàñòайн øèë, ¿çýñãýëýíò ¨ë, Ñýð¿¿íий шил, Õºõ îðîй, ßðãàéòûí óóë, Õîâä, Îðëîãо, Намирын ãîëóóä, Нэмтгэр, Цоргот, Íîãîîíû ðàøààí çýðýã îëîí ñàéõàí ãàçàð íóòàãòàé.

Түүх, соёлын дурсгалт газрууд. Ардын хувьсгалын буу тавьсан газар, алдарт бөх Гүнчингийн хүчээ шалгасан 5 чулуу бүхий Арлын хоо, Жа лам Дамбийжанцангийн суурингийн туурь, тоосго шатааж байсан бааюунаас гадна хадны сүг зураг, хүн чулуу, хиргисүүр, буган чулуун хөшөө олноор байдаг.

Àøèãò ìàëòìàë. Ñóìûí òºâººñ 15êì-ò ßâðûí í¿¿ðñíèé îðä,  5-10êì-ò Õàð øàíàãûí àì, Òóóëàé, Тавт çýðýã ãàçàðò ýðäýñ áóäàã /çîñ/, 25-50êì-ò Îðëîãûí ãîë, Ìóíæèâ çýðýã ãàçàðò øààçàí áîëîí òîîñãîíû øàâàð, 25-60êì-ò Îðëîãûí ãîë, Сэрүүн, Хөх орой, Äàéâ, Áóðãàñòàéí ãîë îð÷ìîîð ºíãºò òºìºðëºã áîëîõ çýñ, âîëüôðàì, ìîëèáäåí, àëòíû õ¿äýðæèëò á¿õèé õîâîð ìåòàëë, Ñ¿¿æèéí äàâñ, Õàð-Óñ íóóð, Íàìèðûí ãîëûí õºâºº орчмоор ýëñ õàéðãà, øàâàð çýðýã áàðèëãûí ñàéí ÷àíàðûí ìàòåðèàëààñ ãàäíà  ìàëûí õóæèð ìàðàà ýëáýã, øîõîéí ÷óëóó, ýðäýíèéí áîëîí ãî¸ë ÷èìýãëýëèéí ÷óëóóíû òºðë¿¿ä бий.

Àí àìüòàí, ургамал. Àðãàëü, яíãèð, иðâýñ, аëòàéí õîéëîã, гóðãóóë, хàäíû ñóóñàð, хîòîí, хóí, хýýðèéí ãàëóó, ёë, б¿ðãýä, тàñ çýðýã äýëõèéí áîëîí ìîíãîëûí óëààí íîìîíä á¿ðòãýãäñýí àìüòàäòàé. Õîâäûí ãîëä мîíãîë õàäðàí, аëòàéí øàð çàãàñ ìºí îíäàòð áèé. Зóðàì, òàðâàãà, òóóëàé çýðýã îëîí òºðëèéí ìýðýã÷èä, àðãàëü, ÿíãèð, áóãà, ãàõàé çýðýã òóóðàéòàí àìüòàä, öàãààí ¿åí, ìàíóóë, ¿íýã, ÷îíî, èðâýñ, øèë¿¿ñ, ñóóñàð, õÿðñ, ºìõèé õ¿ðýí çýðýã ìàõ÷èí àìüòàä, ¸ë, òàñ, бүргэд, óóëü, øàð øóâóó, õîéëîã, íóãàñ, õóí, àíãèð, галуу, тогоруу, элээ, цахлай çýðýã îëîí òºðëèéí æèã¿¿ðòýí øóâóóäòàé.

Сумын нутаг дэвсгэрт хонин болон ямаан харгана ихээр ургахаас гадна 5000 орчим га талбай эзлэн орших Намирын дэрс түнгэ бий. Улиастай, Ёлын шилд ой мод нэн бага талбайд төгөл байдлаар ургасан байх ба баруун шилд вансэмбэрүү бий.

Òөðèéí áàéãóóëëàãóóä

Орон нутгийн засаг захиргаа:

  • Нутгийн өөрөө удирдах байгууллага сóìûí Èргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал 21 òºëººëºã÷ /үүнээс эмэгтэй 1/, долоон òýðã¿¿ëýã÷, îðîí òîîíû 2 àæèëòàíтай. Мөн 5 багийн ИНХ-ын дарга ажилладаг.

  • Ñóìûí Çасаг даргын тамгын газар 39 àæèëëàãñàäòàé, ¿¿íýýñ óëñ òºðèéí àëáàí õààã÷ 7, òºðèéí çàõèðãààíû àëáàí õààã÷ 15, ¿éë÷èëãýýíèé àëáàí õààã÷ 5, òºñëèéí àæèëòàí 1, øóóäàí÷ 1, öàõèëãààí÷èí 2, гэрээт ажилчин 8 áàéíà.

  • Аймгийн баруун бүсийн сум дундын тус суман дахь Öàãäààãèéí хэсэг  2007 îíîîñ 9 îðîí òîîòîéãîîð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà.

          Áîëîвñðîë, ñî¸ë:

  • Ерөний боловсролын 1-р сургууль, Óëèàñòай áàãèéí áàãà ñóðãóóëü, “Äýâøèë” õóâèéí áàãà ñóðãóóëü зэрэг нийт 3 сургуульд 120 îð÷èì áàãø, àæèë÷èд àæèëëàн 1100 ãàðóé хүүхэд ñóðàëöàæ, äîòóóð áàéðàíä малчдын 250-иад ñóðàã÷ àìüäàð÷ áàéíà.

  • Хүүхдийн öýöýðëýã 23 áàãø, àæèë÷èäòàéгаар тойргийн хамран сургах 450-иад хүүхдээс 6 бүлэгт 260 орчим õ¿¿õдэд танхимаар, 100 гаруй хүүхдэд нүүдлийн гэр цэцэрлэгээр сургуулийн өмнөх боловсрол олгож байна.

  • Ñî¸ëûí òºâ íèéò 5 îðîí òîîòîé. Оðîí íóòãèéã ñóäëàõ ìóçåé, íîìûí ñàí цэцэрлэгт хүрээлэнд тусдаа байранд үйл ажиллагаагаа явуулдаг.

 

Ýð¿¿ë ìýíä. Ñóì õ¿í ýìíýëýã 2009 оноос сум дундын эмнэлгийн статусаар ажиллаж 17 îð, 35 ýì÷, àæèë÷èäтай /үүнээс 7 их эмчтэй/-гаар өөрийн сум болон зэргэлдээ Өлгий, Ховд, Ховд аймгийн Мянгад, нүүдлээр ирдэг Тариалан, Малчин, Наранбулаг сумын малчдад эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг үзүүлдэг. Жилд дундчаар 100-120 эх амаржиж мөн тооны шинэ хүнээр бүл нэмж байна.

Нийгмийн даатгал, халамж. 2017 оны гүйцэтгэлээр ӨНТ-тэй 328 хүнд 1080.1 сая/төг, ТД-гийн тэтгэвэртэй 96 хүнд 241,8сая/төг, ТАТ-тэй 56 хүнд 74,6 сая төгрөг, нийт 480 хүнд 1396.5 сая/төг олгодог.

Бусад албан байгууллагууд. Õîëáîîíû ñàëáàð 2, óñ öàã óóðûí Õàð-Óñ өртөө 6, Уëñûí íººöèéí ãàçðûí салбар/фонд/ 2, òºðèéí ºì÷èò “Áàðóóí á¿ñèéí ýð÷èì õ¿÷” êîìïàíèéí äýä ñòàíö 7 орон тоотойгоор тус тус ажиллаж байна.

Төрийн бус байгууллагууд. Àõìàäын хороо, ýìýãòýé÷¿¿äийн зөвлөл, çàëóó÷óóäûí холбоо, óëñ òºðèéí õ¿÷èí Ìонгол Ардын Нам, Àрдчилсан намын хороо, áóääûí øàøíû  “Äàì÷îéðåí÷èíäîäãóóëèí”,Дашбадмаалин” õèéä, áºõèéí áîëîí óÿà÷äûí õîëáîî ñóìàíä òóñ òóñûí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëäàã.

Õөдөө àæ àõóéí ñàëáàð

Ìàë àæ àõóé. Áàÿäààð ñàéæèðñàí õîíü õîíèí ñ¿ðãèéí 30 ãàðóé õóâèéã, ªëãèéí óëààí îìãîîð ñàéæèðñàí ÿìàà ÿìààí ñ¿ðãèéí 70 ãàðóé õóâèéã òóñ òóñ ýçëýõ áà áîä ìàë íóòãèéí îìãèéí ñ¿ðýã þì. Хонин сүргийн өсөлтийг дэмжиж 100.000-д хүргэх, улмаар чанарыг сайжруулах зорилгоор сумын Хурлаас 2015 онд “Буман хонь” хөтөлбөр боловсруулан амжилтта хэрэгжүүллээ.      Ãàçàð òàðèàëàí. 2017 îíä òºìñ 79.5 òí, õ¿íñíèé íîãîî 79.9 òí, олон наст 95.0 òí-ûã õóðààж байгалийн хадлан 1221.5 тн, гар тэжээл 50 тн-ыг тус тус хураан авсан. Чацаргана идэвхтэй тариалах болсноор зарим иргэд сумандаа цех ажиллуулан “Өмнөговьд үйлдвэрлэв” нэртэй чацарганы тос, жүүс гаргаж эхлээд байна.

Ногоон байгууламж. 2002 онд сумын Хурлаас “Ногоон дэнж” хөтөлбөр батлан хэрэгжүүлснээс õîéø ñóìûí àëáàí áàéãóóëëàãà, àéë ºðõ¿¿ä ìîä òàðèõ àæëûã ýð÷èìòýé õèéснээр íîãîîí áàéãóóëàìæèéí õýìæýý æèëýýñ æèëä íýìýãäýæ нарс, хар мод, буйлс, гүйлс, агч, óëèàñ, õàéëààñ, áóðãàñ, øàð õóàéñ, ¿õðèéí í¿ä, ÷àöàðãàíà çýðýã 10 мянга гаруй ìîä òàðьж ургуулж байна. Энэхүү амжилтаар манай сум 2009 онд “Ногоон өргөмжлөл” хүртэж байв. 2014 онд сумын 90 жилийн ойд бэлэг болгож УБ хот дахь нутгийн зөвлөлөөс төрөл бүрийн мод бут, номын сан, музей, тоглоомын талбай бүхий 100Х60м-ийн харьцаатай цэцэрлэгт хүрээлэнг барьж өгсөн болно.

Дэд бүтэц, худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ

Эрчим хүч, үүрэн холбоо, интернет, бусад. Áàðóóí á¿ñèéí ýð÷èì õ¿÷èíä 1995 îíä õîëáîãäñîí, á¿õ òºðëèéí îíãîö áóóæ õººðºõ нөөц áóóäàëòàé, Íàìèðын ãîë ìîäîí ã¿¿ðòýé,  ñóìûí òºâд ãóäàìæíû ãýðýëò¿¿ëýãòýé, ¿¿ðýí    холбооны    Ìobicom,  Skytel,  G-Mobile, Unitel çýðýã êîìïàíèéí ãàð óòàñíû ñ¿ëæýýòýé. Шилэн кабелд холбогдсоноор интернет сайн хөгжсөн, албан байгууллага, ААН, айл өрх болон зорчин өнгөрөгчид цахим ертөнцийг ашиглах нөхцөлийг бүрдүүлж чадсан. Төрийн байгууллагууд цахим хуудастай.

Áàíê, ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãà. ÕÀÀÍ банкны салбар 6, Төрийн бàíêíû ñàëáàð 4, “Áóÿí-Àðâèæèõ” ХЗХ 2 орон тоотойгоор ААНБ, иргэдэд банк болон ББСБ-ын үйлчилгээ ¿зүүлдэг.

Àæ àõóéí íýãæ, худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ.

  • Улсад бүртгэлтэй компани, хоршоо 48, үүнээс хувийн мал эмнэлэг, үржлийн үйлчилгээний нэгж 5 àæèëëàäàã.

  • Тàëõ, íàðèéí áîîâíû öåõ 3, ãóòëûí öåõ 1, ìîäîí ýäëýëèéí ìóæààíû öåõ 3, òºìðèéí äàðõàí 2, интернет, гýðýë çóðàã, êîìïüþòåð, êàíîíû ¿éë÷èëãýý 3компьютер, гар утас çàñâàð÷èí 2, халуун ус 1, ¿ñ÷èí, гоо сайхан 3

  • Хүнс, барааны дэлгүүр 40 орчим, шàòàõóóí òîñîëãîîíû ìàòåðèàëààð ¿éë÷ëýõ öýã 4, àâòî äóãóé çàñâàð 3, гагнуур 3

  • Çî÷èä áóóäàë 3, ãóàíç öàéíû ãàçàð 6, караоке áààð 3, áèëëúÿðä 2, PC тоглоомын газар 1 тус тус ажиллаж иргэд, хүүхэд залуучууд, малчид, зорчин өнгөрөгчдөд үйлчилж байна.



Сэтгэгдэл бичих


Улаангом

Бага зэргийн цас
-20
Өдрийн салхины хурд 5 м/с
Шөнийн темпратур -29 ℃
Шөнийн салхины хурд 4 м/с
Өдөр: -19 ℃
Шөнө: -26 ℃
2018-12-18
Өдөр: -21 ℃
Шөнө: -30 ℃
2018-12-19
Өдөр: -21 ℃
Шөнө: -30 ℃
2018-12-20
Өдөр: -25 ℃
Шөнө: -34 ℃
2018-12-21

“ХӨГЖИЛД ХҮҮХЭД БҮРИЙН ОРОЛЦОО” ГАР ЗУРГИЙН УРАЛДААНД ШАЛГАРСАН БҮТЭЭЛИЙН ЭЗЭД ШАГНАЛАА ГАРДАЖ АВЛАА

  • 16
  • 0
  • 2018-12-14

“ЦАНАХҮҮ”-2019 ӨСВӨР ҮЕИЙН АЙМГИЙН АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ ТЭМЦЭЭН ӨНӨӨДӨР ЭХЭЛЛЭЭ

  • 18
  • 0
  • 2018-12-14

Согтууруулах ундаа худалдах, түүгээр үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөлтэй худалдаа, үйлчилгээний газруудын үйл ажиллагааны цагийн хязгаар тогтоох Засаг даргын захирамжийн төсөл

  • 23
  • 0
  • 2018-12-13

СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ МЭДЭЭ

  • 28
  • 0
  • 2018-12-12

АЙМГИЙН ЗАСАГ ДАРГА Д. БАТСАЙХАНААР АХЛУУЛСАН АЖЛЫН ХЭСЭГ ЦАГААНХАЙРХАН СУМАНД АЖИЛЛАА

  • 46
  • 0
  • 2018-12-11

АЙМГИЙН ЗАСАГ ДАРГА Д. БАТСАЙХАНААР АХЛУУЛСАН АЖЛЫН ХЭСЭГ БАРУУНТУРУУН СУМАНД АЖИЛЛАА

  • 42
  • 0
  • 2018-12-11

УС ЦАГ УУР ОРЧНЫ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ТӨВ ШИНЭ БАЙРТАЙ БОЛЛОО

  • 39
  • 0
  • 2018-12-10

“БАРУУН БҮСИЙН ОЛБОРЛОХ ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ИЛ ТОД БАЙДЛЫН 3-Р ЧУУЛГАН" УВС АЙТАГТ БОЛЖ БАЙНА

  • 54
  • 0
  • 2018-12-07

“НЭГ СУУРИН – НЭГ БАХАРХАЛ” АЯН ХЭРЭГЖИЖ ЭХЭЛЛЭЭ

  • 51
  • 0
  • 2018-12-05

Увс аймагт 2018 оны 11-р сард болсон онцлох үйл явдлууд

  • 51
  • 0
  • 2018-12-05

Цахим холбоос